7.000 tỷ USD tiền gửi đáo hạn: Người Trung Quốc ồ ạt mua vàng, chứng khoán?

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh khoảng 7.000 tỷ USD tiền gửi tiết kiệm tại Trung Quốc sẽ đáo hạn trong năm nay. Theo báo cáo công bố tháng 12/2025 của Công ty Chứng khoán Huatai Securities, năm 2026 sẽ có khoảng 50.000 tỷ nhân dân tệ tiền gửi kỳ hạn trên một năm đến hạn, tăng hơn 10.000 tỷ nhân dân tệ so với năm trước.
Trong số này, khoảng 30.000 tỷ nhân dân tệ đang nằm tại các ngân hàng quốc doanh lớn, với hơn một nửa sẽ đáo hạn ngay trong nửa đầu năm 2026.
Cuộc khủng hoảng kéo dài của thị trường bất động sản cùng mức sinh lời kém hấp dẫn của chứng khoán trong những năm gần đây đã khiến hàng triệu người dân Trung Quốc lựa chọn gửi tiền vào ngân hàng. Tuy nhiên, khi lãi suất tiền gửi liên tục giảm và hiện chỉ quanh mức 1%, khối tiền khổng lồ này ngày càng chịu áp lực phải tìm kiếm những "bến đỗ" mới.
Trong bối cảnh đó, nhiều nhà đầu tư Trung Quốc đang cân nhắc chuyển tiền sang vàng, cổ phiếu, các sản phẩm quản lý tài sản hoặc bảo hiểm. Sự dịch chuyển này cũng phù hợp với nỗ lực của Bắc Kinh trong việc thúc đẩy đà tăng dài hạn của thị trường vốn nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Giá vàng cũng liên tiếp xác lập các kỷ lục mới khi nhà đầu tư Trung Quốc đẩy mạnh mua vào kim loại quý này. Riêng trong tháng 12/2025, giá vàng trang sức tại Trung Quốc tăng tới 68,5% so với cùng kỳ năm trước.
Laopu Gold - một trong những nhà sản xuất vàng trang sức lớn của nước này - chứng kiến giá cổ phiếu tăng gấp 17 lần so với mức niêm yết, đưa vốn hóa thị trường lên khoảng 15 tỷ USD.
Cô Min Chen, một công chức tại thành phố Hàng Châu, Trung Quốc, cho biết: “Tôi đang rất nóng lòng tìm kiếm cơ hội kiếm tiền từ thị trường vốn”. Cô Chen hiện có khoảng 2 triệu nhân dân tệ tiền gửi chứng chỉ sẽ đáo hạn vào tháng 1. Do quy định công việc không cho phép mua cổ phiếu trực tiếp, cô dự định chuyển số tiền này sang các quỹ.
Những thỏi vàng tại cửa hàng trang sức Caibai ở Bắc Kinh, Trung Quốc (Ảnh: Reuters)
Trên thực tế, làn sóng dịch chuyển dòng tiền đã bắt đầu. Theo nguồn tin của Bloomberg, một số công ty bảo hiểm lớn nhất Trung Quốc đang ghi nhận nhu cầu tăng mạnh đối với các sản phẩm của họ, khi nhà đầu tư tìm kiếm mức lợi suất ổn định trong môi trường lãi suất thấp.
Một bộ phận khác lại hướng dòng tiền vào thị trường chứng khoán. Kể từ tháng 4 năm ngoái, chứng khoán Trung Quốc bước vào xu hướng tăng nhờ làn sóng cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Chỉ trong vòng một tháng qua, vốn hóa toàn thị trường đã tăng thêm hơn 1.000 tỷ USD.
Những diễn biến trên cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong hành vi của nhà đầu tư Trung Quốc, trái ngược với những năm trước, khi không ít người sẵn sàng di chuyển hàng trăm km chỉ để gửi tiền tại các ngân hàng trả lãi suất cao nhất.
Thực tế, các ngân hàng Trung Quốc đã cắt giảm lãi suất tiền gửi tới 7 lần kể từ năm 2021 nhằm bảo vệ biên lợi nhuận trong bối cảnh mở rộng cho vay giá rẻ để hỗ trợ nền kinh tế. Một số ngân hàng nhỏ thậm chí đã hạ lãi suất tiền gửi có kỳ hạn xuống mức 1%.
Bà May Yan, Trưởng bộ phận nghiên cứu tài chính châu Á tại UBS Group, nhận định rằng việc một bộ phận nhà đầu tư rút tiền khỏi ngân hàng là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, theo bà, lịch sử cho thấy hơn 90% lượng tiền tiết kiệm đáo hạn hằng năm vẫn tiếp tục được giữ lại trong hệ thống ngân hàng.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Thượng Hải tháng trước, bà cho biết các ngân hàng có thể tìm cách giữ chân khách hàng bằng cách giới thiệu các sản phẩm quản lý tài sản, bảo hiểm và quỹ đầu tư mà họ đang phân phối.
Chứng khoán Huatai dự báo thị trường cổ phiếu sẽ hưởng lợi khi các hộ gia đình tái phân bổ tiền gửi sang các sản phẩm quản lý tài sản, chương trình thu nhập cố định và một số loại hợp đồng bảo hiểm, bởi những công cụ này thường nắm giữ cổ phiếu trong danh mục tài sản cơ sở.
Dù vậy, xu hướng chuyển dịch từ tiền gửi ngân hàng sang thị trường chứng khoán được dự báo sẽ diễn ra thận trọng. Điều này phù hợp với mục tiêu của Bắc Kinh trong việc xây dựng một “thị trường giá lên chậm”, giúp người dân tích lũy tài sản bền vững và thúc đẩy tiêu dùng trong dài hạn.
Chính phủ Trung Quốc đang nỗ lực tránh lặp lại các chu kỳ bùng nổ rồi sụp đổ của thị trường như trong thập kỷ qua. Chỉ số CSI 300 đã tăng gần 3% từ đầu năm 2026, nối tiếp 2 năm tăng điểm liên tiếp.
Lo ngại thị trường tăng quá nóng trong những ngày đầu năm, tuần trước giới chức Trung Quốc đã can thiệp nhằm siết chặt hoạt động cho vay ký quỹ. Các cơ quan quản lý cũng đang theo dõi sát diễn biến giao dịch và sẵn sàng có biện pháp kịp thời để chấn chỉnh mọi làn sóng đầu cơ, theo nguồn tin của Bloomberg.