Khi vàng và bạc không còn là “vịnh tránh bão”

Biến động chưa từng có của giá vàng và bạc thời gian qua đã dội cho nhiều nhà đầu tư một “gáo nước lạnh” khi kim loại quý đã không còn là nơi trú ẩn an toàn như người ta vốn mặc định. Từ những đỉnh cao chót vót liên tục được thiết lập trong sự hưng phấn tột độ, 2 kim loại quý này đã lao dốc không phanh, để lại một thị trường đầy hoang mang.
Năm 2025 và những ngày đầu năm 2026, thị trường kim loại quý đã chứng kiến một cuộc bùng nổ chưa từng thấy. Giá vàng thế giới đã tăng khoảng 65% trong năm, trong khi vàng SJC trong nước tăng khoảng 82%. Bạc thậm chí còn có mức tăng trưởng “điên rồ” hơn với mức tăng lên tới xấp xỉ 150% trên thế giới và cả thị trường trong nước. Chưa dừng lại ở đó, tháng đầu năm 2026 thậm chí đang được coi là một trong những tháng “điên cuồng” nhất trong lịch sử thị trường kim loại quý. Cả vàng và bạc đã cùng nhau tạo nên một đợt bùng nổ chưa từng có trong 4 tuần đầu tiên trước khi bất ngờ sụp đổ vào những ngày cuối tháng.


Theo đó, giá vàng thế giới trong 4 tuần đầu năm đã tăng vọt với mức đỉnh hơn 5.600 USD/ounce, tương đương mức tăng khoảng 29% so với cuối năm 2025, trước khi một cú bán tháo lịch sử vào ngày 30 và 31-1 kéo giá lùi sâu về vùng dưới 5.000 USD/ounce. Trong nước, vàng miếng có lúc vượt 191 triệu đồng/lượng, tuy nhiên thời điểm hiện tại cũng lùi về quanh vùng 175 triệu đồng/lượng. Những người cầm bạc mới thực sự vừa trải qua chuyến “tàu lượn siêu tốc”. Chỉ trong chưa đầy 1 tháng, giá bạc thế giới đã tăng khoảng 70%, đạt đỉnh tại 121 USD/ounce vào cuối tháng 1. Tuy nhiên chỉ sau vài phiên, kim loại quý này đã rớt sâu tới hơn 30% từ đỉnh.
Lý giải cho đà tăng của kim loại quý thời gian qua, các chuyên gia cho rằng ngoài những nguyên nhân truyền thống như: Bất ổn kinh tế, địa chính trị toàn cầu; kỳ vọng cắt giảm lãi suất; sức mua lớn đến từ các ngân hàng trung ương… thì tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) là một trong những nguyên nhân chính tạo nên “cơn sóng thần” trong những tháng cuối năm 2025, đầu năm 2026.
Tại Việt Nam, trên các con phố có nhiều cửa hàng vàng lớn, hình ảnh người người, nhà nhà xếp hàng mua vàng kéo dài ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác. Các cửa hàng vàng không còn vàng để bán, người ta sẵn sàng xếp hàng từ 4-5h sáng chỉ để mua vài chỉ vàng, thậm chí là mua với chiếc giấy hẹn nhận vàng/bạc với thời hạn lên tới lên tới… 6 tháng. Nhưng “càng leo cao thì ngã càng đau”, khi thị trường đạt đến trạng thái quá mua, cộng với một vài yếu tố hỗ trợ bắt đầu lung lay thì “bong bóng” đã vỡ. Cú lao dốc của vàng và bạc không chỉ là một đợt điều chỉnh kỹ thuật thông thường mà đã mang tính chất của một cuộc tháo chạy khi hoạt động chốt lời diễn ra ồ ạt trên thị trường quốc tế. Khi các ngưỡng hỗ trợ quan trọng bị phá vỡ, các lệnh bán tháo tự động và tâm lý hoảng loạn đã tạo ra hiệu ứng “hòn tuyết lăn” kéo giá kim loại quý sụt giảm không phanh.


Thị trường kim loại quý vốn được coi là “vịnh tránh bão” của nhà đầu tư thì những diễn biến vừa qua đã cho thấy nó đã thực sự biến thành “cơn sóng dữ”. Vàng và bạc được ví như người đàn ông trưởng thành, chín chắn, bỗng chốc biến thành một thanh niên nổi loạn. Nếu như thị trường chứng khoán (vốn dành cho những người ưa thích mạo hiểm) luôn có mức giá trần - giá sàn, thì vàng lại hoàn toàn không có ngưỡng chặn. Bởi vậy, lần đầu tiên trong lịch sử người ta chứng kiến những phiên giảm lên tới 10% đối với vàng và lên tới 21% đối với bạc.
Khan hiếm vàng khiến đầu tư vàng tại Việt Nam hạn chế
Theo Báo cáo xu hướng nhu cầu vàng cả năm 2025 của Hội đồng Vàng thế giới, tổng nhu cầu vàng năm 2025 đạt mức cao nhất từ trước tới nay, lên tới 5.002 tấn. Tuy nhiên Việt Nam lại là trường hợp ngoại lệ đáng chú ý. Nhu cầu đầu tư vàng giảm 15% so với cùng kỳ năm trước, từ 8,2 tấn trong quý IV/2024 xuống còn 7 tấn trong quý IV/2025. Đây là quý thứ sáu liên tiếp ghi nhận mức suy giảm so với cùng kỳ và là mức thấp của quý IV kể từ năm 2021.
Hội đồng Vàng thế giới cho biết, hạn chế về nguồn cung là một phần nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm này. Tình trạng khan hiếm vàng miếng SJC đã gây áp lực lên thị trường, đồng thời đẩy mức chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá quốc tế lên trên 550 USD/ounce. Tương tự, nhu cầu vàng trang sức tại Việt Nam giảm 29% so với cùng kỳ năm trước, từ 3,3 tấn trong quý IV/2024 xuống còn 2,4 tấn trong quý IV/2025. Nhu cầu giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, trong khi giá trị tiêu thụ ghi nhận mức tăng đáng kể.
Việc lao dốc không phanh sau khi “tăng nóng” cho thấy tính thanh khoản và tâm lý đám đông đang dẫn dắt thị trường mạnh mẽ hơn là các giá trị nội tại của vàng. Ông Kevin Grady - Chủ tịch Phoenix Futures and Options - người đã có hơn 30 năm giao dịch vàng và bạc trên sàn CME cho rằng, nguyên nhân cú lao dốc của vàng một phần do những lệnh cắt lỗ khổng lồ được kích hoạt, làm trầm trọng hơn đà lao dốc. “Thị trường vàng và bạc đang biến động giống như các cổ phiếu đầu cơ hơn là một thị trường hàng hóa. Nói cách khác, vàng hiện nay không giống một kênh trú ẩn ổn định mà giá đang nhảy loạn xạ” - ông Grady bình luận. Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng đã đến lúc cần định vị lại vị thế của kim loại quý trong danh mục đầu tư. Vàng và bạc đã bị biến thành một công cụ đầu cơ thuần túy hơn là một tài sản lưu trữ giá trị bền vững, thay vì bảo vệ danh mục đầu tư, nó lại trở thành nguồn cơn gây ra rủi ro lớn nhất.
Theo chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu, tại Việt Nam tình trạng thường thấy là “vàng tăng giá người ta lại đổ đi mua và giảm giá thì kéo nhau bán tháo”. Nếu giá vàng vào nhịp điều chỉnh, tâm lý sợ hãi lan rộng, thị trường dễ rơi vào tình trạng giảm đột ngột. Chính vì vậy, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, nhà đầu tư không nên dồn quá nhiều vốn vào vàng và không nên “ôm” vàng với mục đích lướt sóng, tuyệt đối không dùng vốn vay để “chơi” vàng. Thực tế, không chỉ vàng, bất cứ tài sản nào trong quá trình tăng giá đều xuất hiện những nhịp điều chỉnh. Điều này khiến giá vàng có thể biến động mạnh trong ngắn hạn, làm ảnh hưởng nặng nề tới các nhà đầu tư lướt sóng. Nếu xác định vàng là tài sản phòng thủ, mua theo giai đoạn, không sử dụng đòn bẩy, thì việc giá vàng tăng hay giảm không tác động nhiều đến nhà đầu tư.
Chuyên gia kinh tế Phan Dũng Khánh cho rằng, các yếu tố hỗ trợ vàng tăng giá vẫn còn, rủi ro giá vàng đảo chiều trong ngắn hạn rất khó xảy ra. Tuy nhiên, ngay cả khi xu hướng dài hạn của vàng tăng thì những nhịp điều chỉnh kỹ thuật không thể tránh khỏi. Những nhịp chỉnh này sẽ gây áp lực rất lớn lên các nhà đầu tư lướt sóng, hoặc nhà đầu tư sử dụng vốn vay. Vì vậy, nhà đầu tư nếu mua vàng thời điểm này cần chú ý không nên “tất tay” vào vàng, không sử dụng vốn vay để mua vàng nhằm quản trị tốt rủi ro danh mục tài sản của mình.
Ông Nguyễn Minh Tuấn - CEO AFA thì cho rằng, nhà đầu tư cần xác định rõ vai trò của vàng trong danh mục tài sản của mình. Theo đó, vàng có 3 vai trò: Đa dạng hóa danh mục để hấp thụ tổn thất khi thị trường tài chính biến động mạnh; là tài sản có tỷ suất sinh lời dài hạn khá hấp dẫn (số liệu từ Hội đồng Vàng thế giới cho thấy, vàng tăng trưởng trung bình 8%/năm trong hơn 50 năm qua), và cuối cùng vàng có tính thanh khoản cao. “Vàng là một “chiếc phanh” an toàn cho nhà đầu tư. Nói cách khác, mua vàng không phải vì vàng mà mua vàng để bảo vệ tài khoản. Tuy vậy, vàng chỉ nên giữ ở tỷ trọng phù hợp, thường ở mức 10-20% tổng danh mục, tùy khẩu vị rủi ro. Ngoài ra, nhà đầu tư không nên “tất tay” vào vàng mà nên mua đều đặn hàng tháng theo dòng tiền” - ông Tuấn khuyến nghị.
Theo các chuyên gia, nhà đầu tư nếu xác định kim loại quý là công cụ để bảo vệ tài khoản, mua với tỷ trọng vừa phải, thì sẽ không quá bận tâm đến biến động giá ngắn hạn của nó. Tuy nhiên, nếu mua vàng, bạc mà “canh bảng điện tử” như canh chứng khoán đầu cơ thì sẽ dễ bị chi phối bởi cảm xúc, dễ rơi vào bất an, đi ngược lại nguyên tắc nắm giữ kim loại quý.
Đồng bộ các giải pháp tăng nguồn cung vàng trong nước
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, thời gian qua, cơ quan này đã phối hợp cùng các bộ, ngành và địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp để bình ổn thị trường vàng, xử lý tình trạng chênh lệch ở mức cao giữa giá vàng miếng trong nước và vàng quốc tế. Trong đó, NHNN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP ngày 26-8-2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 3-4-2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, có hiệu lực từ ngày 10-10-2025. Nghị định đã xóa bỏ cơ chế độc quyền Nhà nước một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng, phù hợp với quan điểm chuyển từ “siết để kiểm soát” sang “mở để quản trị”. Việc chấm dứt cơ chế Nhà nước độc quyền thương hiệu vàng miếng, mở rộng đối tượng sản xuất vàng miếng, xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng và nhập khẩu vàng nguyên liệu sẽ giúp nguồn cung vàng trên thị trường đa dạng hơn. Người dân sẽ có nhiều sự lựa chọn hơn, thị trường cạnh tranh, minh bạch hơn, góp phần thu hẹp chênh lệch giữa giá vàng trong nước với giá vàng thế giới cũng như giữa các thương hiệu vàng. Bên cạnh đó, NHNN đã ban hành Thông tư số 34/2025/TT-NHNN ngày 9-10-2025 hướng dẫn thực hiện Nghị định 232/2025/NĐ-CP và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để quản lý thị trường vàng theo cơ chế mới.
Liên quan đến việc cấp phép sản xuất vàng miếng và nhập khẩu vàng nguyên liệu, ông Đào Xuân Tuấn - Vụ trưởng Vụ Quản lý Ngoại hối (NHNN) cho biết, tính đến nay, NHNN đã nhận được 9 hồ sơ từ các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp đủ điều kiện xin cấp phép sản xuất vàng miếng. Khi có giấy phép sản xuất vàng miếng thì doanh nghiệp sẽ được cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu. NHNN đang tích cực phối hợp với các bộ, ngành liên quan để có ý kiến đồng thuận chung nhằm xem xét cấp phép một cách thận trọng, đúng quy định pháp luật.
Về đề án thành lập Sàn giao dịch vàng tập trung, NHNN đã hoàn thiện tờ trình báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Đầu năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo cần phải vận hành sàn giao dịch vàng ngay trong tháng 2. Các chuyên gia cho rằng, việc thành lập sàn giao dịch là rất cần thiết, giúp thị trường giảm bớt cơn khát vàng vật chất, cung - cầu cân bằng hơn, từ đó hạn chế các biến động do thổi giá, làm giá. Bên cạnh đó, việc đưa sàn vàng vào hoạt động cũng giúp cơ quan quản lý theo dõi và điều hành thị trường hiệu quả hơn. Thông qua cơ chế giám sát giao dịch, cơ quan quản lý có thể nắm bắt sát diễn biến thị trường, từ đó chủ động hơn trong điều hành chính sách tiền tệ, ngoại hối và quản lý thị trường vàng, thay vì phản ứng bị động như trước. Cuối cùng, thông qua sàn vàng, cơ quan quản lý có thể đưa một phần vốn vàng trong dân vào phát triển kinh tế đất nước.
Giá vàng hôm nay 8/2/2026 chốt tuần tăng nhưng vẫn dưới mốc 5.000 USD/ounce. Giá vàng miếng SJC cũng lên 179,3 triệu đồng/lượng.